ابو الفضل مير محمدى زرندى

9

تاريخ و علوم قرآن ( فارسى )

مرحوم شيخ بحرانى حديث صحيحى نقل كرده كه دلالت مىكند بر اينكه آن واسطه كه در قرآن ، به نام رسول كريم و مطاع و امين ذكر شده ، جبرئيل است ؛ مىنويسد : هشام بن سالم از امام صادق ( ع ) نقل مىكند كه پيغمبر اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله ) فرمود : من در شب معراج به جبرئيل - در حالى كه او را در همان منزلت و مقامى كه خداوند متعال در كتاب خود ذكر فرمود كه « مطاع و امين » است يافتم - گفتم : دستور بده آتش جهنم را به من ارائه نمايند پس دستور داد تا مالك جهنم آتش را به آن حضرت نشان دهد ، مالك ، امتثال نمود و پرده را از آن كنار زد و درى باز شد و . . . « 1 » . پس همانطور كه مشاهده شد آن رسول ، كه خداوند او را نازل كننده قرآن دانسته و مطاع و امين است ، جبرئيل ( عليه السلام ) مىباشد كه امين در نزول وحى ، و مطاع و فرمانفرماست ، چنانچه به مالك جهنم امر كرد و او اطاعت نمود . و نيز صلواتى كه در صحيفهء سجاديه براى فرشتگان مقرب از امام سجاد ( عليه السلام ) نقل شده شاهد بر مطلب ما است و آن چنين است : « و جبريل الامين على وحيك ، المطاع فى اهل سمواتك ، المكين لديك ، المقرّب عندك » و همانطور كه پيدا است امام ( عليه السلام ) اوصافى را به جبرئيل نسبت داده كه خداوند متعال به فرود آورندهء قرآن نسبت داده است . « وَ النَّجْمِ إِذا هَوى ، ما ضَلَّ صاحِبُكُمْ وَ ما غَوى ، وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوى » « 2 » : سوگند به ستاره چون فرود آيد ، صاحبتان ( پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله ) هيچ وقت منحرف نگشت و به ضلالت نيفتاد و از روى هواى نفس ، سخن نمىگويد ، سخن او جز وحى نيست ، كه فرشته توانا و مقتدرى ( جبرئيل ) آن را تعليم كرده است . مرحوم شيخ طبرسى در تفسير مجمع البيان مىنويسد : « شديد القوى » همان جبرئيل است كه داراى قدرت نفس و بنيه مىباشد و اين معنى از ابن عباس و ربيع و قتاده نيز نقل شده است و از كلبى نقل مىكند كه در قدرت جبرئيل ، همين بس كه قريه‌هاى قوم لوط را از بن در آورد و به آسمان بالا برد و واژگون ساخت و چنان صيحه‌اى بر قوم ثمود زد كه همگى به هلاكت رسيدند . و اين آيات ، همانطور كه مشاهده مىشود دلالت دارد بر اين كه تمام گفته‌هاى

--> ( 1 ) تفسير برهان ، ج 2 ، ص 391 ، ج 1 . ( 2 ) سورهء نجم ، آيه 1 تا 5 .